بنیاد اتریوم ماه مارس فعالسازی ارتقای Shapella (شانگهای + Capella) در تاریخ 12 آوریل در بلاک 194,048 را رسماً اعلام کرد. شبکه اتریوم پس از ارتقا مدل قبلی استیکینگ یکطرفه را کنار خواهد گذاشت و ولیدیتورها میتوانند اتریوم استیک شده خود در بیکن چین (Beacon Chain) را برداشت کنند. ارتقای Shapella اولین ارتقای بزرگ اتریوم بعد از ارتقای Merge در سال گذشته است.
![ارتقای Shapella](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/B4B0D6C1A58056EB6BEC446AB4FA142F.png)
منبع: Dune
طبق گزارش Dune، بیش از 560000 اعتبارسنج 18 میلیون اتر (یعنی 15.08% از کل عرضه اتریوم) را از زمان راهاندازی بیکن چین در دسامبر 2020 تاکنون استیک کردهاند. لیکوئیدیتی استیکینگ و مشتقات مربوطه طی دو ماه گذشته موجب شورونشاط در بازار کریپتو شدهاند. حال سؤال این است که سرمایهگذاران با نزدیک شدن به ارتقای Shapella چه رمزارزهایی را باید زیر نظر بگیرند؟
فناوری اعتبارسنجی توزیعشده
فناوری اعتبارسنجی توزیعشده (DVT) که مفهوم اصلی استیکینگ غیرمتمرکز است امنیت اعتبارسنجها را بهبود میبخشد. DVT همچون مکانیسم چند امضایی کیف پولهای کریپتو به گرهها اعم از افراد و گروهها اجازه استفاده مشترک از یک اعتبارسنج را میدهد. حتی اگر گرهی طی فرآیند اعتبارسنجی با استفاده از DVT اشتباهی انجام دهد، سایر گرهها میتوانند عملکرد اعتبارسنج را حفظ کنند و مانع از بروز حوادث امنیتی نظیر فورکها و تک نقاط شکست سیستم شوند و خطرات ناشی از تمرکز را کاهش دهند. برای مثال، ssv.network یک پروژه نمادین DVT است.
1. ssv.network (SSV)
ssv.network زیرساختی مبتنی بر DVT و روشی ایمن برای تقسیم کلید اعتبارسنج بین گرهها یا اپراتورهای غیرمطمئن و درعینحال کنترل و اجرای توزیعشده اعتبارسنجهای اتریوم است. این شبکه رویکردی منبع باز و جامعهمحور دارد و بهجای اتکا به صرفاً یک اپراتور، اتریوم استیک شده را بین چندین اپراتور به نحوی ایمن و غیرمتمرکز توزیع میکند.
ssv.network تک نقاط شکست را حین اعتبارسنجی حذف میکند. تعمیر و نگهداری گرهها در شبکه اتریوم به لطف تولید و ذخیره کلیدها از طریق اعتبارسنجی آفلاین کارایی مطلوبی دارد. ssv.network در حال حاضر عمدتاً به پشتیبانی فنی از مشاغل میپردازد و همکاری نزدیکی با ارائهدهندگان خدمات استیکینگ اتریوم مانند Lido و Ankr دارد.
پروتکلهای لیکوئیدی استیکینگ
استفاده اتریوم از الگوریتم اثبات سهام (PoS) رشد کل صنعت استیکینگ را تسریع کرد. کاربران شبکههای PoS برای حفظ گرهها و تأمین ایمنی شبکه باید توکنهایشان را قفل کنند. اینکه نمیتوان از توکنهای قفلشده برای معاملهگری یا وام دادن استفاده کرد منجر به راهحل جدیدی به نام لیکوئیدیتی استیکینگ شده است.
کاربران با استفاده از لیکوئیدی استیکینگ میتوانند ضمن استیک داراییهایشان نقدینگی نیز دریافت کنند. برای مثال، وقتی کاربران اتریومشان را وارد پروتکلی با قابلیت لیکوئیدی استیکینگ کنند، این پروتکلها داراییهایشان را از طرف آنها استیک میکنند و برایشان به نسبت 1:1 توکن مشتقه ضرب میکنند. دادههای Dune نشان میدهند که پروتکلهای لیکوئیدی استیکینگ در حال حاضر بیشترین سهم بازار را از نظر استیک اتریوم دارند (یعنی حدود 33% کل اتریوم استیک شده).
![اتریوم استیک شده](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/8ED5266796BC3915C8AA0ADA1CA57457.png)
منبع: Dune
1. لیدو (LDO)
Lido یکی از پلتفرمهای لیکوئیدی استیکینگ اتریوم و بزرگترین ارائهدهنده خدمات استیکینگ اتریوم در بازار است. طبق گزارش beaconcha.in، سهم بازار لیدو در حال حاضر 22.89 درصد است، درحالیکه کوینبیس دومین بازیگر بزرگ همتایش کمتر از نیمی از سهم بازار لیدو دارد.
![Lido یکی از پلتفرمهای لیکوئیدی استیکینگ اتریوم](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/B381E94AA6B76D88034F83AFC7105809.png)
منبع: beaconcha.in
کاربران با استفاده از لیدو میتوانند ضمن استیک اتریومشان از stETH برای مشارکت در وامدهی یا معامله درون زنجیرهای استفاده کنند و ضمن کسب سود بیشتر از سایر پروتکلها به امنیت شبکه اتریوم نیز کمک کنند. کاربران میتوانند با استفاده از لیدو اتریومشان را در بیکن چین استیک کنند و به ازای هر اتریوم استیک شده یک stETH دریافت کنند. چون به اتریومهای استیک شده سود تعلق میگیرد، موجودی اتریوم کاربران در بیکن چین افزایش خواهد یافت. لیدو موجودی stETH را بهصورت روزانه بهروزرسانی میکند. کاربران میتوانند stETH را نیز همانند اتریوم معامله کنند یا آن را برای دریافت وام کریپتو وثیقه بگذارند. کاربران پس از ارتقای Shapella میتوانند stETH را با اتریوم مبادله کنند.
لیدو از قابلیت لیکوئیدی استیکینگ برای اتریوم و رمزارزهای دیگری نظیر MATIC، SOL، DOT و KSM پشتیبانی میکند.
2. راکت پول (RPL)
راکت پول (Rocket Pool) یک استخر استیک اتریوم در بیکن چین است و، طبق دادههای DeFiLlama، اکنون یکی از سه پروتکل برتر لیکوئیدی استیکینگ با سهم بازار 5.78 درصدی است. جامعه راکت پول در قیاس با لیدو غیرمتمرکزتر است و همین موضوع تا حدودی سهمش در بازار استیکینگ اتریوم را محدود کرده است.
![راکت پول (Rocket Pool) یک استخر استیک اتریوم در بیکن چین](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/BACDA2A2A4322EE590B96254696E1AD7.png)
منبع: DeFiLlama
هدف راکت پول کاهش نیاز به سرمایه و سختافزار لازم برای استیک اتریوم و درنتیجه ایمنتر و غیرمتمرکزتر کردن شبکه اتریوم است. راکت پول برای این منظور کاربران را مجاز به استیک روی شبکه اپراتور گره بدون نیاز به هرگونه مجوزی مینماید. وقتی کاربری اتریوم واریز کند، قرارداد هوشمند راکت پول این واریزی را به اپراتورهای گره اختصاص میدهد، RPL/rETH را صادر و ردیابی میکند، و سپس این تعامل را با بیکن چین پردازش میکند.
3. فراکس فایننس (FXS)
فراکس فایننس (Frax Finance) ابتدا یک پروتکل استیبلکوین الگوریتمی با هدف ارائه یک ارز الگوریتمی بسیار مقیاسپذیر و غیرمتمرکز برای کاربران بود. فراکس فایننس اکتبر گذشته یک محصول لیکوئیدی استیکینگ اتریوم معرفی کرد. کاربران با استفاده از این محصول جدید میتوانستند اتریومشان را روی پلتفرم این محصول قفل و fxsETH دریافت کنند.
کاربران فراکس (Frax) میتوانند با تأمین نقدینگی برای frxETH/ETH پاداش کسب کنند یا برای دریافت sfrxETH اقدام به استیک frxETH کنند. فراکس از مکانیسم آربیتراژ برای تنظیم نسبت بازده بین frxETH و sfrxETH استفاده میکند و بازدهی بالاتری نسبت به سایر پروتکلهای لیکوئیدی استیکینگ دارد. طبق گزارش Chain Eye، میانگین APY هفتروزه فراکس 5.8% است، درحالیکه این نسبت برای لیدو 4.8% است. بازده بسیار خوب فراکس منجر به رکوردزنی استقبال از محصول لیکوئیدی استیکینگ فراکس در کمتر از شش ماه از عرضه آن شده است. در حال حاضر، فراکس از نظر سهم بازار بعد از لیدو و راکت پول در رتبه سوم قرار دارد.
![فراکس از نظر سهم بازار در رتبه سوم قرار دارد](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/96F6AC50C54E470958986C1D62957362.png)
منبع: Chain eye
4. آنکر (ANKR)
آنکر (Ankr) یک ارائهدهنده زیرساخت غیرمتمرکز وب 3 است و هدفش کاهش موانع ورود افراد، شرکتها و توسعهدهندگان به اکوسیستمهای بلاکچین است. این پروژه پنج خدمت ارائه میکند: خدمات RPC، اتصال فوری به APIهای پروتکلهای اصلی، SDK گیمینگ وب 3، Ankr AppChains، و لیکوئیدی استیکینگ.
آنکر از نظر استیک اتریوم شبیه به لیدو است بهطوریکه کاربران میتوانند با استیک اتریوم در آنکر توکن نقدینگی aETH دریافت کنند. آنکر از قابلیت لیکوئیدی استیکینگ برای اتریوم و رمزارزهای دیگری نظیر MATIC، BNB، FTM، AVAX، DOT و غیره نیز پشتیبانی میکند. TVL آنکر در حال حاضر 193 میلیون دلار است.
![آنکر (Ankr) یک ارائهدهنده زیرساخت غیرمتمرکز وب 3](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/C576481C12E7EF147F37EC1E46066F97.png)
منبع: وبسایت آنکر
5. StaFi (FIS)
هدف StaFi، بهعنوان یک پروتکل مشتقات استیکینگ میان زنجیرهای غیرمتمرکز و مقیاسپذیر ساختهشده روی Substrate، حل تضاد بین امنیت شبکه اصلی و نقدینگی توکن در اجماع PoS است. کاربران با استیک توکنهای PoS از طریق StaFi توکن rToken (توکن پاداش) با ارزشی معادل دریافت میکنند. برای مثال، کاربران میتوانند با ATOM توکن rATOM دریافت کنند. کاربران با استفاده از rTokens میتوانند پاداش استیکینگ دریافت و در هر لحظه از نقدینگی استفاده کنند.
StaFi در حال حاضر روی اکوسیستم Cosmos متمرکز است و از لیکوئیدی استیکینگ توکنهایی نظیر ETH، FIS، BNB، DOT، ATOM، SOL، MATIC، KSM و غیره پشتیبانی میکند.
6. Tranchess (CHESS)
Tranchess یک پروتکل وجوه سطحبندی شده با راهحلهای ریسک-بازده متنوع است. کاربران در این پروتکل متناسب با سطح ریسکپذیریشان سطوح ریسک مختلفی را انتخاب میکنند. Tranchess شامل توکنهایی در سه سطح مختلف QUEEN، BISHOP و ROOK و همچنین توکن حاکمیتی CHESS است. طرح سطحبندی شده Tranchess به ترتیب سه نیاز مختلف کاربران شامل بازدههای پایدار (BISHOP)، اهرم (ROOK)، و سهامداریهای بلندمدت (QUEEN) را برآورده میکند.
Tranchess دسامبر 2022 محصول لیکوئیدی استیکینگش qETH را منتشر کرد. این محصول به کاربران در ازای استیک اتریوم در پلتفرم توکن نقدینگی qETH ارائه میکند. Tranchess علاوه بر اتریوم از لیکوئیدی استیکینگ BNB نیز پشتیبانی میکند. TVL پروتکل Tranchess در حال حاضر 56 میلیون دلار است.
7. Stader (SD)
پلتفرم لیکوئیدی استیکینگ چند زنجیرهای Stader اکنون راهحلهای لیکوئیدی استیکینگ را برای بلاکچینهایی نظیر Polygon، BNB Chain، Near، Fantom، Hedera و Terra 2.0 ارائه میکند. این پلتفرم با 110 میلیون دلار TVL آزمایش لیکوئیدی استیکینگ ETHx در شبکه آزمایشی Goerli را مارس 2023 آغاز کرد.
استیکینگ اتریوم با استفاده از ETHx در مقایسه با سایر پروتکلهای لیکوئیدی استیکینگ غیرمتمرکزتر میشود. ETHx از اپراتورهای گره بدون مجوز پشتیبانی میکند و، ضمن ارائه بهترین پروتکلهای DeFi و بازده استیک در میان همتایانش، خودش را در پاسخ به تقاضای کاربر مقیاسپذیر میکند.
![ETHx](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/551F315D7B654B1A2B8F43A10AE82D74.png)
منبع: وایت پیپر ETHx
8. ماریناد (MNDE)
ماریناد (Marinade) یک پروتکل لیکوئیدی استیکینگ غیرامانی ساختهشده روی شبکه سولانا است. طبق گزارش DeFiLlama، TVL سولانا 280 میلیون دلار است. همچنین ماریناد بزرگترین پروتکل لیکوئیدی استیکینگ سولانا است بهطوریکه 45% کل TVL سولانا را از آن خود کرده است.
![ماریناد بزرگترین پروتکل لیکوئیدی استیکینگ سولانا](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/89914331873D4CEA0BB3F3E3679756BD.png)
منبع: DeFiLlama
کاربران میتوانند در ماریناد SOL را از طریق استراتژیهای استیکینگ خودکار استیک کنند و در عوض SOL مارینه شده (mSOL) دریافت کنند. قیمت mSOL نسبت به SOL بیشتر خواهد شد، زیرا سود استیک در SOL اصلی استیک شده انباشت میشود و کاربران میتوانند ضمن کسب سود استیکینگ از mSOL نیز در DeFi استفاده کنند.
9. pSTAKE Finance (PSTAKE)
کاربران میتوانند در پروتکل لیکوئیدی استیکینگ pSTAKE با واریز توکنهای PoS با نسبت 1:1 توکنهای ثابت غیراستیکی به نام pTOKEN (برای مثال، pATOM) ضرب و دریافت کنند. بعلاوه، کاربران میتوانند با استیک توکنهای PoS واریزی اصلی توکنهای pTOKEN را با نسبت 1:1 به توکنهای استیک شده ERC-20 به نام stkTOKEN تبدیل کنند.
stkTOKENها (توکنهای استیک شده) سود ناشی از استیک را با pTOKEN دریافت میکنند. کاربران با استفاده از pSTAKE میتوانند با توکنهای stkTOKEN خود در پروتکلهای مختلف DeFi سودی علاوه بر سود ناشی از استیکینگ دریافت کنند. همچنین pSTAKE اکنون از قابلیت لیکوئیدی استیکینگ در بلاکچینهایی نظیر Cosmos، BNB و Ethereum پشتیبانی میکند.
LSDFi
مفهوم LSDFi به لطف رونق LSD موردتوجه قرار گرفته است. به بیان دقیقتر، LSDFi به آن دسته از محصولات DeFi مبتنی بر LSD اشاره دارد که نویدبخش بهبود کارایی سرمایه و بازده توکنهای LSD مانند stETH هستند.
1. Pendle (PENDLE)
پروتکل بازده-معاملهگری عمومی Pendle از ویژگی سودساز LSD هوشمندانه استفاده میکند. این پروتکل توکنهای لیکوئیدی استیکینگ را به توکنهای بازده استاندارد (SY) تبدیل میکند. سپس، SY به دو جز اصلی و بازده با توکنهای اصلی (PT) و بازده (YT) تقسیم میشود. به ویژه، PT معادل اوراق قرضه بدون بهره و YT همچون اوراق دارای بهره است.
برای مثال، همانطور که در شکل زیر میبینید میتوانید با خرید stETH، که توسط لیدو پشتیبانی میشود، با تخفیف 5.96% توکن stETH از نوع PT دریافت کنید و این توکنهای stETH در تاریخ 26 دسامبر 2024 (یعنی تاریخ سررسید) بازخرید میشوند. سرمایهگذاران با این روش میتوانند داراییهای آتی را با تخفیف بخرند و استراتژیهای آربیتراژ پیشرفتهای را اجرا کنند.
![خرید stETH](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/CDB4630B8D231F6C19DF736693BE96F5.png)
بعلاوه، کاربران همچنین میتوانند داراییهای سودسازشان را قفل کنند (برای مثال، با استیک اتریوم توکنهای stETH از نوع PT و YT دریافت کنند) و با فروش stETH نوع YT پول نقد دریافت کنند.
2. Aura Finance (AURA)
پروتکل Aura Finance روی سیستم Balancer با هدف حداکثر کردن انگیزه تأمینکنندگان نقدینگی Balancer و همچنین انگیزه استیککنندگان BAL ساخته شده است. Aura توکنهای سود (auraBAL) و حاکمیت (veBAL) BAL را از هم تفکیک میکند تا استیک کنندگان BAL بتوانند درآمد بیشتری کسب کنند و حقوق حاکمیتی را به Balancerها میدهد.
Balancer در حال حاضر نوآوری AMM و LP قابلترکیب را برای LSD فراهم میکند. بعلاوه، Aura Finance با پروتکلهای برتر LSD نظیر Lido، Rocket Pool، Frax، Stader، Ankr و StaFi همکاری میکند. داراییهای LSD از جمله rETH، sfrxETH و wstETH میتوانند با ترکیب Aura و Balancer گردش مؤثرتری در بازار داشته باشند.
نتیجهگیری
![بخش ارتقای شانگهای اتریوم در وبسایت کوینکس](https://file.coinexstatic.com/2023-04-11/65438D16C81D7E7BF0A63EAEACBE71DC.png)
کاربران پس از فعالسازی رسمی ارتقای Shapella میتوانند اتریوم استیک شده خود را برداشت کنند. کاربرانی که اتریومشان قفل شده است در حال حاضر فقط میتوانند از طریق LSD نقدینگی کسب کنند و این موضوع از دلایل اصلی تردید سرمایهگذاران نسبت به استیک اتریوم است. کاربران کریپتوی بیشتری پس از امکان برداشت اتریومهای قفل شده ممکن است تمایل به استیک اتریوم داشته باشند. درنتیجه، رقابت برای لیکوئیدی استیکینگ و مشتقات آن ممکن است در آن زمان تشدید شود.
تمام داراییهای ذکر شده در فوق در بخش ارتقای شانگهای اتریوم در وبسایت کوینکس موجود هستند؛ این مقاله صرفاً برای ارجاع است و فاقد هرگونه مشاوره مالی است.